EU verraadt eigen principes met ongewijzigde EU-Israël overeenkomst
EU-ministers van Buitenlandse Zaken spraken dinsdag 15 juli in Brussel over maatregelen tegen Israël. Zij werden het niet eens en besloten om de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël niet op te schorten.
Amnesty International veroordeelt de opstelling van de EU. ”Dit zal de geschiedenis ingaan als één van de meest schandelijke momenten in de historie van de EU. De Europese leiders hadden de kans om een principieel standpunt in te nemen tegen de misdaden van Israël. In plaats daarvan hebben ze groen licht gegeven om door te gaan met de genocide in Gaza, de onwettige bezetting van het bezet Palestijns gebied (IOPT) en het apartheidsregime tegen de Palestijnen.”
Tien opties voor maatregelen tegen Israël
De EU-lidstaten kregen tien opties voorgelegd, waaronder:
- volledige opschorting van de overeenkomst
- gedeeltelijke opschorting van de overeenkomst, bijvoorbeeld van de pijlers die samenwerking op vlak van handel of wetenschappelijk onderzoek regelen
- een wapenembargo
- sancties tegen Israëlische ministers
- geen visumvrij reizen meer voor Israëlische burgers naar de EU
- een verbod op handel met Israëlische nederzettingen
Geen van deze opties kreeg de nodige steun van de ministers van Buitenlandse Zaken.
“Met dit besluit verraadt de EU haar eigen regels en visie, gebaseerd op respect voor het internationaal recht en het bestrijden van autoritaire praktijken”, reageert Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International. “De EU verraadt de mensenrechten van de Palestijnen.”
Handelsovereenkomst boven internationale verplichtingen
De EU toonde zelf met onderzoek aan dat Israël overduidelijk zijn mensenrechtenverplichtingen volgens de associatieovereenkomst schendt. “In plaats van hier maatregelen tegen te nemen en hun eigen medeplichtigheid te voorkomen, houden de lidstaten liever een gunstige handelsovereenkomst in stand dan dat ze hun internationale verplichtingen nakomen en Palestijnse levens redden,” stelt Agnes Callamard.
“Dit is meer dan politieke lafheid. Elke keer dat de EU nalaat op te treden, neemt het risico van medeplichtigheid aan de daden van Israël toe. Dit levert een uiterst gevaarlijk signaal af aan de daders van gruwelijke misdaden. Het geeft aan dat zij niet alleen ongestraft zullen blijven, maar zelfs beloond zullen worden.”
Lidstaten moeten het heft in eigen handen nemen
Amnesty International benadrukt dat de slachtoffers op veel meer recht hebben dan loze woorden. “De lidstaten moeten nu het heft in eigen handen nemen en eenzijdig alle vormen van samenwerking met Israël opschorten, die kunnen bijdragen aan ernstige schendingen van het internationaal recht,” reageert Callamard. “Hier hoort ook een alomvattend embargo op de uitvoer van wapens en bewakingsapparatuur en gerelateerde technologie bij, en een totaalverbod op handel met en investeringen in de illegale nederzettingen van Israël in het bezet Palestijns gebied.”
Mogelijkheden voor EU-lidstaten
De lidstaten moeten nu individueel of samen stappen zetten om hun acties in lijn te brengen met het internationaal recht, dat voorrang heeft boven zowel het EU-recht als het nationale recht.
Zij kunnen zich bijvoorbeeld gedragen alsof de overeenkomst is stopgezet, en alle samenwerkingsvormen met Israël die kunnen bijdragen tot ernstige schendingen van het internationaal recht eenzijdig opschorten. Lidstaten zoals België moeten een wettelijk verbod instellen op handel en andere economische samenwerking met illegale nederzettingen in bezet Palestijns gebied, overeenkomstig het advies van het Internationaal Gerechtshof van juli 2024.
De agendering vandaag 16 juli in de Kamercommissie Buitenlandse Betrekkingen van een wetsvoorstel dat een dergelijk verbod wil instellen, is een laattijdige maar broodnodige stap, en Amnesty International vraagt dat het Parlement de verdere bespreking en stemming met de grootste urgentie behandelt.
Ook moet België verzekeren dat alle wapentransfers – inclusief doorvoer – naar Israël vanuit of via België geweigerd en gestopt worden en moet het land maximaal inzetten op de strijd tegen straffeloosheid, zowel door het ondersteunen van internationale procedures, als door het instellen van onderzoeken naar misdrijven door de nationale gerechtelijke instanties.
Achtergrond
Voorafgaand aan de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU in de Raad Buitenlandse Zaken, heeft Amnesty een open brief gestuurd aan hoge vertegenwoordiger Kaja Kallas en de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU.
